Sunday, January 30, 2011

Siri 6: Aplikasi GIS Dalam Perancangan Bandar & Wilayah

Pengurusan Bandar

Pengurusan bandar amat menitikberatkan pengawalan pembangunan berdasarkan pelan strategik dan dokumen-dokumen polisi yang telah disediakan. Ia terkandung dalam rancangan pemajuan kawasan tersebut yang menyenaraikan pelbagai bentuk perancangan untuk lokasi yang berbeza, melalui zon guna tanah.

Pengurusan bandar mengambil kira pengawalan guna tanah dan peluasan bandar. Jika mekanisma pengurusan bandar tidak diamalkan mengikut cara yang sepatutnya corak pertumbuhan bandar tidak cekap akan terhasil. Dengan GIS, seorang perancang boleh menganalisis corak perubahan penggunaan tanah dan lebih memahami apa yang berlaku. Dengan pemahaman ini akan membolehkan jururancang untuk membuat jangkaan yang lebih baik tentang pembangunan bandar pada masa hadapan.

Sunday, January 23, 2011

Siri 5: Aplikasi GIS Dalam Perancangan Bandar & Wilayah

Kompleksiti Perancangan

Banyak tugasan perancangan bergantung sepenuhnya kepada gabungan dan analisis maklumat geografi. Sebagai contoh, maklumat dan analisis geografi digunakan untuk mengenal pasti kawasan yang berpotensi untuk pembangunan, menilai potensi kawasan dengan melihat keadaan yang ada, mengenalpasti kepentingan polisi dan mengambil kira kebebasan hak untuk membangun oleh orang awam.

Memahami bagaimana GIS boleh digunakan sebagai peralatan yang cukup efektif untuk merancang akan gagal jika kita terlalu fokus kepada banyak perkara dan masalah-masalah tertentu yang dihadapi semasa membuat perancangan. Sebaliknya, kita perlu cuba memahami faktor yang berkaitan dengan tugasan perancangan menggunakan analisis yang berkaitan dengan ruang. Sehubungan itu GIS boleh digunakan untuk melaksanakankan tugasan ini dengan lebih effisyen.

Aspek ruang dalam perancangan bandar dan wilayah mungkin boleh ditafsir menggunakan model hubungan. Dengan ini pelbagai aktiviti perancangan dapat dilihat berlaku dalam ruang dan dimensi masa. Tugasan perancangan dikategorikan sebagai sama ada aktiviti primer yang dikenali atau tidak dikenali dan sama ada lokasi ruang dimana aktiviti akan berlaku diketahui ataupun tidak diketahui. Empat jenis tugasan perancangan dikenalpasti:

  1. Aktiviti yang diketahui di kawasan yang diketahui seperti pengurusan bandar untuk mentadbir aktiviti di kawasan bandar sepanjang masa.
  2. Aktiviti yang diketahui dan kawasan yang tidak diketahui seperti pemilihan tapak yang terbaik untuk sesuatu aktiviti.
  3. Aktiviti yang tidak diketahui di kawasan yang diketahui seperti penilaian impak untuk mentaksir impak positif dan negative kesan sesuatu aktiviti.
  4. Aktiviti yang tidak diketahui dan kawasan yang tidak diketahui seperti perancangan strategik untuk mengubal polisi awam untuk kesejahteraan komuniti.

Sunday, January 16, 2011

Siri 4: Aplikasi GIS Dalam Perancangan Bandar & Wilayah

GIS-Peralatan yang Berharga dalam Perancangan Bandar dan Wilayah

Di luar negara tahun 1980-an menyaksikan perkembangan yang hebat aplikasi teknologi GIS dalam komuniti perancangan bandar dan wilayah. Ini boleh dirujuk kepada fakta bahawa perancangan bandar dan wilayah yang strategik (termasuk perancangan penggunaan tanah dan pengangkutan) memerlukan reka bentuk dan penggunaan sistem maklumat yang khusus. Bagi tujuan ini sistem maklumat menggunakan teknologi GIS adalah sesuai untuk mengabungkan maklumat dalam pelbagai sektor. Di Malaysia penggunaan GIS dalam bidang perancangan bandar bermula pada pertengahan tahun 1990-an.

Penggunaan model berasaskan komputer dalam amalan perancangan dan pembelajaran di dalam bidang perancangan bandar dan wilayah melalui sedikit perubahan utama yang mendapat impak yang amat mendalam. Salah satu kunci perubahan penggunaan GIS ini menaik secara mendadak adalah kuasa pemprosesan, kos rendah, dan perisian GIS yang senang-guna. Ia juga dipengaruhi oleh pembangunan pangkalan data yang besar, membuatkan GIS menjadi peralatan yang diperlukan untuk tugasan perancangan seperti memantau penggunaan tanah, penguatkuasaan dan memproses kebenaran merancang.

Ini ternyata dalam 10 tahun kebelakangan ini sistem informasi (seperti GIS ) dalam perancangan telah meningkat dua kali ganda. GIS menawarkan pembentangan serentak untuk unit geografi atau objek dimana—kedudukan tempat-boleh digambarkan dengan satu atau lebih sifat. Sebagai contoh, semua tanah dalam bandar boleh disetkan sebagai data geografi. Tanah ini mungkin ada ciri-ciri seperti tuan tanah, nombor tanah, dan jenis zon. Semua maklumat ini adalah sangat sesuai untuk aplikasi perancangan berdasarkan ruang, dan GIS menyediakan peralatan yang diperlukan untuk menganalisi maklumat ini untuk kedua tugasan perancangan bandar dan wilayah.

GIS boleh digunakan untuk mengumpul, menganalisis, dan memaparkan data yang berkaitan dengan ruang. Data perancangan boleh dikumpulkan dan disimpan dalam pangkalan data GIS . Apabila ianya dikumpulkan, kepelbagaian maklumat dapat dipersembahkan mengikut fungsi menggunakan lapisan data yang sesuai. Lapisan data ruang ini boleh dipersembahkan dalam bentuk peta (pelan), laporan, dan carta.

Satu contoh analisis perancangan yang boleh dibuat menggunakan pangkalan data GIS untuk daerah yang disediakan rancangan tempatan. Matlamat pembangunan pangkalan data ini adalah untuk menyimpan dan menganalisis data bagi tujuan perancangan. Selepasa data ini diserahkan kepada Pihak Berkuasa Perancang Tempatan data tersebut boleh diguna-pakai bagi tujuan pemantauan pembangunan yang berlaku dalam kawasan berkenaan. Ianya mengandungi lapisan data digital guna tanah, jaringan jalan, topografi, zon perancangan yang dicerap melalui kajian lapangan dan pendigitan kertas peta menggunakan kaedah GIS . Daripada lapisan data digital ini, kepentingan analisis ruang dan pembentangan keputusan boleh dipersembahkan dengan menggunakan GIS.

Saturday, January 8, 2011

Siri 3: Aplikasi GIS Dalam Perancangan Bandar & Wilayah

Kenapa Perlunya Perancangan Bandar dan Wilayah.

Perancangan Bandar dan Wilayah menyediakan prinsip dan teknik yang boleh gunakan untuk mengimbangi kedua-dua aspek iaitu binaan dan persekitaran semula jadi. Di Malaysia, peneraju perkhidmatan perancangan bandar dan wilayah ialah Jabatan Perancangan Bandar dan Desa. Seperti yang dinyatakan di dalam misi jabatan tersebut, tujuan perancangan adalah untuk ”Mewujudkan Persekitaran Kehidupan Yang Berkualiti Dan Mampan Selaras Dengan Wawasan 2020”.

Banyak teknik dan prinsip perancangan reaktif dan proaktif yang digunakan dalam perancangan bandar dan wilayah untuk mengurus isu-isu penting seperti pengurusan trafik, kawalan penggunaan tanah, dan pembangunan ekologi mampan (Ecologically Sustainable Development). Objektif perancangan reaktif adalah untuk membanteras masalah yang lepas, manakala teknik dan prinsip perancangan proaktif digunakan untuk memberi maklumat isu dan kemungkinan senario mendatang sebelum ianya menjadi masalah.

Satu contoh perancangan reaktif; memperolehi maklumat tentang isu-isu yang berkaitan dengan penipisan lapisan ozon. Seorang perancang boleh membantu dengan mencari penyelesaian untuk memulihkan masalah global ini dengan membangunkan polisi pengangkutan yang mesra-alam (contoh: cuba meningkatkan penggunaan pengangkutan awam) dan tidak membenarkan penggunaan tanah industri yang tidak memelihara persekitaran dengan membuang sisa toxik ke bumi atau atmosfera.

Satu contoh perancangan proaktif ialah mewujudkan satu polisi dan pelan pembangunan strategik yang terkawal untuk melindungi kepentingan kawasan alam sensitif sekitar. Dengan perancangan yang betul, pembangunan yang tidak kena pada tempatnya dan kawasan yang bahaya boleh dihentikan sebelum ianya berlaku.

Sunday, January 2, 2011

Siri 2: Aplikasi GIS Dalam Perancangan Bandar & Wilayah

Perancangan Bandar dan Wilayah?

Dari segi kesuluruhannya, tujuan perancangan adalah untuk membantu membuat keputusan. Perancangan Bandar dan Wilayah, membantu kita membuat keputusan untuk mengaitkan kedua landskap Bandar dan Wilayah di kawasan yang dirancang. Perancangan Bandar dan Wilayah adalah disiplin lengkap yang berlandaskan aspek binaan dan persekitaran semula jadi. Banyak keputusan startegik yang perlu dibuat berkaitan penggunaan persekitaran sekeliling kita.

Perancangan boleh dikatakan mempunyai kaitan dengan: (a) keputusan yang kita putuskan, sama ada kerana situasi yang memaksa, ataupun kerana kita mahu mengubah situasi yang kurang sesuai kepada keadaan yang lebih sesuai dengan kehendak kita, dan (b) keputusan yang dibuat oleh orang lain yang memberi kesan kepada kita, menjadi sebahagian daripada keadaan dimana ianya mempengaruhi keputusan yang kita buat. Di dalam Perancangan Bandar dan Wilayah, kita mengaitkan semua keputusan antara satu sama lain, cuba untuk memastikan ianya memberikan kesan yang sepatutnya di dalam pilihan kita.

Atas skala Bandar, seorang perancang tidak menitikberatkan tentang perancangan bangunan individu di dalam bandar. Begitu juga diatas skala Wilayah, seorang perancang tidak mencuba untuk memaksa kehendaknya atas apa yang difikirkan terbaik untuk wilayah tersebut. Seorang perancang yang bijak seharusnya menerima kenyataan bahawa dia tidak membina bandar atau wilayah yang baik secara persendirian, tetapi membantu masyarakat menyediakan pelan Bandar dan Wilayah mereka sendiri dalam masa yang sama cuba untuk mengelakkan sebarang kesan sampingan, dan mencapai kebaikan untuk komuniti.